صدای معلم

سید رازی طبیب/ عضو شورای نویسندگان صدای معلم

طرحِ درس ؛ موضوعی بس پر اهمیت و در عین حال فراموش شده !

کلاس داری مثل هر موضوع دیگر، فن است و حتما هر حرفه و فنی ، اقتضائاتی دارد/ یک معلم هم نمی تواند بدون توجه به تعطیلات و برنامه های غیر منتظرهِ دیگر ، تخته گازِˏ درس را بگیرد و بدون طرح و برنامه ،کار خود را پیش ببرد/ معلمِ مجرب حتما می داند که تنها حجم کتاب نیست که باید به اتمام برسد. برخی از مطالب نیاز به کار و تحقیق دارند/ معلم باید بتواند خود را و طرحِ درس را در ترازویِ ارزیابی قرار دهد. اگر معلم نتواند خود را مورد ارزیابی قرار دهد، دانش آموز و اولیای او، این مهم را انجام خواهند داد/ حل المسائل و نظایر اینها، حتما جنبه متون حاشیه ای ندارند و دانش آموز را اتکایی می کند که نتیجه آن بروز تنبلی است/ فرصت برای مطالعه آزادِ کلاس از نکاتی است که باید مورد توجه در طرحِ درس باشد . فرصت دادن به دانش آموز و مشارکت او در زمان کلاسِ درس، بر عهده معلمِ صاحبِ قدرت است ، نباید از آن غافل بود

جایگاه و اهمیت طرح درس برای معلم

با سلام و پوزش از گرفتار شدن مجدد قلم در قفس انگشتان !

یک بار دیگر بزرگواران فرهنگی، مرا مورد سرزنش قرار داده و از تاخیر در ادامه نوشتار گِله کردند. این بار موضوع پیشنهادی، نقش طرحِ درس، در موفقیتِ معلم و کلاس بود، موضوعی بس پر اهمیت و در عین حال فراموش شده !

لازم می دانم در آغاز، تشکر و سپاس خود را از مثبت اندیشانی که با تلفن های صمیمانه و سرشار از محبت خود و تایید، تاثیر بسیار مثبتِ گفتارِ نخست، در کلاس داری و یاد آوریِ خاطرات خوش دورانِ تحصیل، مرا مورد تقدیر و تفقد قرار داده و اصرار بر ادامه این نوشتار ها نموده اند، اعلام نمایم.

این عزیزان در حال حاضر از مفاخر بزرگ علمی مملکت بوده و در جایگاه و کسوت پزشکان متخصص و فوق تخصصِ مجرب، یا ریاست دانشکده های مطرح کشورند. کسانی که در بحرانی ترین روز های جنگ تحمیلی ، یک پا در جبهه ها و پای دیگر در کلاس درس داشتند که در مراکز تیز هوشان، دبیرستان البرز، دبیرستان رازی، دبیرستان دخترانه کوثر منطقه 3 (قلهک) و... افتخار حضور در کلاس شان را داشته و یا در قبل از انقلاب در مدراس بزرگی مثل دبیرستان سعادت ˏبوشهر و سایر مراکز فرهنگی در خدمت شان بوده ام.

خانم ها و آقایان عزیز شاید ندانند که خود آنان مشوق من بوده اند، در حالی که امروز با سعه صدر، ابراز می دارند که روشِ ˏکارِˏ معلم، عامل اصلی شکوفایی و موفقیت آنها بوده است .

من  از نیمه دوم دهه سی که با عنوان ریس دبیرستان وارد خدمات آموزشی شدم تا به امروز، با دانش آموزانی که در حال حاضر هفتاد و چند سال دارند ،پیوندی ناگسستنی دارم. آن روز ها آنها مرا معلم ˏ خود می دانستند ولی امروز من به دوستی با آنها مفتخرم. برای مثال از دوستی هفتاد و سه ساله به نام آقاي حاج فتح ا...،... یاد می کنم که در سال های مورد اشاره شروعِ کارِ فرهنگی، در دبیرستان... شاگرد من بود و در سال های اخیر با عنوان یکی از خوش نام ترین تجار جهانی مشغول فعالیت است و همه ساله در روز سیزده رجب (تولد امیرالمومنین (ع) ) از من دعوت می کند و با کمال افتخار در مجلس شان حضور می یابم و یا سایر عزیزان، در هر مقامی که هستند، با هماهنگی قبلی، مرا بین جمع خودشان دعوت می کنند و من از این ارتباطات احساس سرور می کنم.

 

گفتار دوم:

 نقشِ طرحِ درس و برنامه ریزی زمان بندی شده (نشان عملکردِ درستِ معلم)، معرفی متون حاشیه ای برای درک و فهم عمیق تر، زمان ˏطرح ˏدرس و دادن ˏانطباقِ آن با کارکرد معلم در خلال سال تحصیلی، ملاحظه فرصت های داده شده در طرح برای آزمون ها، تمدد و برنامه های جنبی و... دیگر باید در طرح درس گنجانیده شوند.

در طرح ˏگفتار اول، شاهد تاییدات و استقبالِ چشم گیر همکاران شاغل و باز نشسته بودیم . باید منتظر واکنش پیرامون گفتار دوم باشیم. از همکارانِ شایسته خواهشمند است، چنانچه موضوعی به نظرشان رسید، مطرح نموده تا اگر فرصتی دست داد ، مطرح شوند و اگر ایرادی بود در ادامه برطرف گردد.

و اما موضوع بحث امروز :

کلاس داری مثل هر موضوع دیگر، فن است و حتما هر حرفه و فنی ، اقتضائاتی دارد. یک خیاط، یک درودگر، یک فلز کار و هر حرفه دیگر، قبل از شروع به کار ، نمی تواند ابزار کارش را به کارگیرد . یک معلم هم نمی تواند بدون توجه به تعطیلات و برنامه های غیر منتظرهِ دیگر ، تخته گازِˏ درس را بگیرد و بدون طرح و برنامه ،کار خود را پیش ببرد .

یک معلمِ مجرب باید بتواند مطالب درسی و جلساتی که مورد نیاز است، پیش بینی و اعلام نماید . معلمِ مجرب حتما می داند که تنها حجم کتاب نیست که باید به اتمام برسد. برخی از مطالب نیاز به کار و تحقیق دارند .

مهم اینست که کلاس برای معلم مُستمسکی است که معلم را قادر به انتقال ابعاد دیگر زندگی می نماید .

معلمِ تعلیم دیده و آشنا به کار، باید قادر باشد این توانمندی ها را به شاگردانش انتقال دهد. ارزیابی کارِ دانش آموز باید در این زمان بندی بگنجد. هر کجای کار که مورد غفلت گذاشته شود ، موجب بروز لَنگی در نتیجه کار معلم خواهد شد. متون حاشیه ای و معرفی آنها به دانش آموزان، بر عهده معلم است.

معلم نباید خود را تنها معلم یک درس بشناسد. معلم باید بتواند خود را و طرحِ درس را در ترازویِ ارزیابی قرار دهد. اگر معلم نتواند خود را مورد ارزیابی قرار دهد، دانش آموز و اولیای او، این مهم را انجام خواهند داد.

بی تردید به گواهی کسانی که تجربه ارائه طرح درس را دارند ، موفقیتِ معلم چندین برابر خواهد شد. همان طور که زمانِ 90 دقیقه ایِ یک کلاس هم باید مورد طراحی قرار گیرد و نباید یک جلسه درس، همه اش درس دادن باشد. ملاحظه تکالیف دانش آموزان، تعیین تکلیف برای جلسه بعد، پرسش و حتی جاهایی که ضرورت دیده می شود، تغییر ذائقهِ کلاس، باید مد نظر باشند.

به نظر می رسد بهتر است معلم در اولین جلسه، برنامه طول سال را تحت عنوان طرح ˏدرس به دانش آموزان اعلام نماید و در خلالِ سال هم چند نوبت آنها را یاد آوری کرده و عملکردِ جلسات گذشته را مورد ارزیابی قرار دهد. معلم باید خود را موظف بداند برای معرفی متون حاشیه ای با وسواس دریافتنِ این متون، همت نموده و وقت بگذارد.

حل المسائل و نظایر اینها، حتما جنبه متون حاشیه ای ندارند و دانش آموز را اتکایی می کند که نتیجه آن بروز تنبلی است. دانش آموز باید قدرت خلاقیت داشته باشد و این معلم است که می تواند این قدرت را خلق نماید.

اگر خود ˏمعلم قدرت ˏخلاقیت را نداشته باشد ، چطور می تواند انتظار آن را از دانش آموز داشته باشد!

طرح درس باید تمام این ابعادِ معلمی را در برگیرد. در عین حال طرحِ درس به معلم فرصت خواهد داد که بر کارش اشراف دو چندان داشته باشد، به طوری که  بتواند همه ي روش های قابل ˏپیاده شدن را اعمال نماید . فرصت برای مطالعه آزادِ کلاس از نکاتی است که باید مورد توجه در طرحِ درس باشد . فرصت دادن به دانش آموز و مشارکت او در زمان کلاسِ درس، بر عهده معلمِ صاحبِ قدرت است ، نباید از آن غافل بود.

موفق باشید.

اِن شاء ا...

سید رازی طبیب

دبیر بازنشته

نهم شهریورِ نود و پنج

جمعه, 12 شهریور 1395 11:59 خوانده شده: 1773 دفعه چاپ

نظرات بینندگان  

پاسخ + +11 0 --
Morteza Hajibabae 1395/06/12 - 12:53
با تغییر کتاب ها وروش های من دراوردی دیگر طرح درس جایگاهی ندارد
مگرنه همگان له اهمیت طرح درس واقف هستند
پاسخ + 0 0 --
ali 1395/06/13 - 16:54
سلام جناب سید رازی طبیب
با تشکر از شما و سایر عزیزانی که جهت بهتر شدن فن معلمی راهکار ارائه میدهید. اما چند نکته است که باید مد نظر باشد .
1 - ارایه طرح درس زمانی کار ساز است که شما تمام وقت کلاس را در اختیار داشته باشید .( مراسم صبحگاه ، نماز ، امتحان همکار از کلاس شما باسایر کلاس ها ، سخنرانی بهداشت و ...)
2 - کتاب فقط برای یکسال تغییر کند و تا چند سال تغییری نداشته باشد و....
پاسخ + +1 -3 --
شهسوارزاده 1395/06/12 - 13:08
به نام دوست
استاد گرانقدر، فرهنگي فرهيخته ، جناب آقاي طبيب سپاس از توجه بي کران شما به آموزه هاي حرفه معلمي
دلنشين بودن قلم توانمند شما حاکي از صداقت و پاکي روح بلند شما مي باشد !


سخن که از دل برآيد ، لاجرم بر دل نشيند !

توانايي حضرتعالي در طرح درس ˏمناسب ، يکي از عوامل موفقيت دانش آموزان گذشته شما و دوستان امروزمي باشد !



نظر ادامه دارد.
پاسخ + 0 -8 --
شهسوارزاده 1395/06/12 - 13:09
ادامه نظر :


شما استادانه به همکاران فرهيخته و توانمند ياد آوري نموديد که طرح درس يعني برنامه ريزي براي يک سال تحصيلي با توجه به همه عوامل موثر در آموزش و پرورش
شما استادانه به همکاران فرهيخته و توانمند ياد آوري نموديد که طرح درس يعني بررسي عملکرد معلم قبل از آنکه دانش آموز يا خانواده دانش آموز معلم را ارزيابي کند!
شما استادانه به همکاران فرهيخته و توانمند ياد آوري نموديد که طرح درس يعني معرفي با وسواس متون حاشيه اي که ضامن خلاقيت دانش آموز مي باشد !
شما استادانه به همکاران فرهيخته و توانمند ياد آوري نموديد که طرح درس يعني فرصت دادن به دانش آموز و مشارکت او در زمان کلاسِ ˏدرس، بر عهده معلمِ صاحبِ قدرت است ، نباید از آن غافل بود.
شما استادانه به همکاران فرهيخته و توانمند ياد آوري نموديد که طرح درس يعني ...

بي صبرانه منتظر ديگر آثار ارزشمند شما هستم !

با تقديم شايسته ترين احترامات ارادتمند شما شهسوارزاده
پاسخ + +3 0 --
حسن 1395/06/12 - 15:17
با سلام جناب طبیب نمی دانم شما در کلاس چند پایه تدریس کرده اید و یا از مشکلات آن خبر دارید من حتی پنج پایه نیز تدریس کرده اید یا ازچنین مشکلاتی خبر داری من 5پایه نیز تدریس کرده ام که بعدأ تغییر مقطع دادم به نظرم اگر منظور برنامه ریزی قبلی و مطالعه و آمادگی وتسلط معلم باشد واجب است ولی اگر نوشتن طرح درس روی برگ کاغذ باشد مقدور نیست چون یادم هست اینگونه طرح درس به ابزاری برای کارکنان اداری وراهنما معلمان شده بود برای حال گیری تا موردی پیدا نمی کردند فورأ می گفتند طرح درست کو حالا یک معلم مخصوصأ چند پایه با این همه مشکلات مالی و تبعیض حقوقی تاپاسی از شب بشینه و حدود 15 طرح درس بنویسد ا99درصد همکاران نمی نوشتند و اگر زیاد پیگیر میشدند یکی آماده و قدیمی داشتند که نشان میدادند در واقع طرح درس باعث درغ گویی و اعصاب کشی همکاران تبدیل شده بود
پاسخ + +9 0 --
احمد 1395/06/12 - 16:16
طرح درس فقط یک نوشته بی روح است. مهم مجری آنست که
آیا روحیه تدریس دارد یا نه؟
پاسخ + 0 -3 --
سید محمد حسن حسینی 1395/06/12 - 16:30
ضمن تشکر از استاد. نمونه طرح درس من و تعریق من از طرح درس:
http://www.slideshare.net/SMHHosseini/globalization-cl
پاسخ + +1 -2 --
معلم 1395/06/12 - 18:40
تحسین وتایید آقای شهسوار زاده به نمایندگی از طرف بینندگان این سایت
پاسخ + +4 0 --
اسد 1395/06/12 - 19:17
طرح درسی که معلم سر کلاس یکسره به معیشتش فکر می کند
معنی ندارد ( البته من منکر طرح درس نیستم )واین دغدغه ی معیشت واین تبیعیض ها جان معلم ها روح وجسم معلم را آزرده است
پاسخ + +8 0 --
حسین 1395/06/12 - 19:33
طرحِ درس به چه دردی می خوره

کمی به فکر مشکلات اقتصادی معلمان باشید
پاسخ + +3 -2 --
دبیر 1395/06/12 - 22:52
باسپاس فراوان از مطلب ارزشمندتان.بنده نیز با نظرات آقای شهسوارزاده موافقم. مشکل من معلم زن که همواره طرح درس هم داشته ام و تمام مقررات کلاس و مدرسه و شغلم را رعایت کرده ام تبعیض و محله گرایی کارکنان اداره ام است. ای کاش کسانی که در پستهای مدیریتی و ستادی مشغول کار هستند هم عدالت و قانون را بهتر رعایت میکردند تا باعث کاهش انگیزه معلمان نشوند.
پاسخ + +5 0 --
حسین 1395/06/13 - 13:18
اقای عزیز معلم قراره بره سر کلاس درس بده یا مثل چندسال اخیر

تمام وقت معلم بخصوص معلم ابتدایی با طرح درس-دفتر کلاسی- پوشه کار دانش اموز-کارنامه ماهانه-طرح جابربن حیان- .....گرفته بشه


معلم شده کاتب و نویسنده در اصل


معلم فقط فقط باید درس بده
پاسخ + +4 0 --
حسین صدارت 1395/06/13 - 14:46
آموزش و پرورش موضوعی مهم اما فراموش شده!

نظر شما

صدای معلم، صدای شما

با ارائه نظرات، فرهنگ گفت‌وگو و تفکر نقادی را نهادینه کنیم.




نظرسنجی

سند تحول بنیادین در نسخه فعلی تا چه میزان در حل چالش های آموزش و پرورش ایران موثر است ؟

دیدگــاه

تبلیغات در صدای معلم

درخواست همیاری صدای معلم

شبکه مطالعات سیاست گذاری عمومی

کالای ورزشی معلم

تلگرام صدای معلم

صدای معلم پایگاه خبری تحلیلی معلمان ایران

تلگرام صدای معلم

Sport

 سامانه فیش حقوقی معلمان

سامانه فیش حقوقی معلمان بازنشسته

سامانه مراکز رفاهی

تبلیغات در صدای معلم

تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به صدای معلم بوده و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلا مانع است.
طراحی و تولید: رامندسرور