صدای معلم

به مناسبت سالروز درگذشت زنده یاد قانعی راد جامعه شناس ایرانی ؛

محمدامین قانعی راد ؛ شاگردی که هم از معلم خود آموخت ، هم معلم خوبی شد و هم نقد علمی کرد

حسین میرزانیا/ همکار صدای معلم

محمدامین قانعی راد جامعه شناس ایرانی  دکتر محمدامین قانعی راد در اوج پختگی و شکوفایی در سن 63 سالگی درگذشت . برای نخستین بار با نامش در مجله ( کتاب ) دانشکده ی علوم اجتماعی که با یادمان دکترشریعتی به همراه دوستانش منتشر کرده بود آشنا شدم .بعدها نامش را بیشتر شنیدم تا آنکه به ریاست انجمن جامعه شناسی ایران رسید . دیگر او خود را در قامت یک مرجع و صاحب نظر در جامعه شناسی تثبیت کرده بود و همواره نوشته ها و گفته هایش را تعقیب می کردم و شادی درونی از وجود و حضورش در محافل و مجالس احساس می کردم .دست تقدیر او را از ما گرفت و او با میراثی که از خود به جا گذاشت نامش را در دفتر ایرانیان ثبت کرد .

میراث زنده یاد دکتر قانعی راد از نگاه نگارنده در سه سرفصل کلی قابل طرح است  :

1- خادم علم جامعه شناسی :

دکتر قانعی راد به معنای دقیق کلمه خادم و خاضع علم بود و فروتنانه هم در راه علم شاگردی کرد و هم اندوخته های خود را در طریق علم صرف کرد . او علم را به سبب ارزش علم و چراغ روشنی که پیش پای بشر می افروزد ، می ستود و علم جامعه شناسی را در خدمت شناخت جامعه قرار داد بدون آن که جامعه شناسی را نردبان قدرت و ثروت و یا خادم ایدئولوژی ها درآورد . از همین رو به استقلال علم و نهاد علم و دانشگاه از هر قید و بندی باور داشت و در دو دوره ریاست انجمن جامعه شناسی مومنانه از ساحت علمی انجمن و دانش و دانشگاه حراست کرد و از اصالت و حرمت و حیثیت جامعه شناسی دفاع کرد و به علم جامعه شناسی در ایران هویت و قوام تازه ای بخشید و آن را به علمی دارای وزانت و اعتبار بدل کرد . به واقع دکتر قانعی جامعه شناسی آکادمیک در ایران را آبرو بخشید و ریشه های آن را در ایران استوار کرد .

2- جامعه شناسی حوزه ی عمومی : دکتر قانعی راد به علوم انسانی اسلامی باور نداشت ولی انتقاد او در عین صراحت ، به زیور علم و ادب آراسته بود و هیچ گاه از گفت و گو شانه خالی نمی کرد

عنوان جامعه شناسی حوزه ی عمومی را دکتر قانعی راد برای کنش مدنی و اجتماعی خویش برگزیده بود . جامعه شناسی معطوف به حل مسئله . جامعه شناسی که ضمن حفظ حدود و ثغور و استقلال علم جامعه شناسی ، پا از کتاب و کتابخانه ها به درون جامعه می گذارد تا بتواند با نردبان علم جامعه ی ایرانی را خوب ببیند خوب مسئله یابی کند و خوب آن را تحلیل کند و راه چاره و درمانی برای دردها و زخم هایش بیابد . دکترقانعی راد خود را از جمله شاگردان دکترشریعتی می دانست ، هم از معلم خود آموخت و هم معلم خوبی شد . معلمی که فروتنانه ادب شاگردی را تا پایان عمر نسبت به آموزگار خود حفظ کرد ولی در عین حال توانست خود را از زیر سایه ی معلم خود بیرون کشد و با غنای فکری و استقلال علمی که کسب کرده بود ، طرح دهد ، تئوری ارائه نماید و معلمش را نیز نقد علمی کند بدون آنکه به ورطه ی کینه ورزی و انتقام کشی و عقده گشایی و یا تصفیه حساب های رایج ژورنالیستی بیفتد .

محمدامین قانعی راد جامعه شناس ایرانی

دکتر قانعی راد خضوع ، خشوع و فروتنی خاصی در شخصیت و جایگاه علمی خود داشت . کسی از او دشنام یا پرخاش ، اتهام یا درشتی ، کینه ورزی یا خشونت ندید و نشنید . سخنانش آراسته به علم و ادب بود و جانش عاشق ایران و توسعه ی ایران . در او تنزه طلبی نمی دیدی ، تکبر و غرور و نخوت در گفتار و کردارش پیدا نمی کردی ، حتی اگر با نظراتش موافق نبودی ، اما نمی توانستی در دلت او را به سبب دانش و خضوعش تحسین نکنی .
دکتر قانعی راد خودساخته ای بود جامعه شناس . جامعه شناسی مسئله شناس و در حوزه ی عمومی . حوزه ی عمومی یعنی همان مردم و رنج هایشان ، مردم و دردهایشان ، مردم و نیازهایشان یعنی همان مردم ایران . او جامعه شناسی ایرانی بود با مسئله هایی ایرانی و پاسخ ها و درمان هایی ایرانی . و درست در همین جاست که می توان به قانعی راد و توانایی علم جامعه شناسی ، فخر فروشی کرد . 

3- جامعه شناسی انتقادی :

دکتر قانعی جامعه شناسی انتقادی را نیز در ایران پروبال داد . جامعه شناسی انتقادی که به دور از هر گونه جنجال و فریادی ، مناسبات حاکم بر حوزه ی قدرت ، فرهنگ و اقتصاد را نقد می کرد . به گفته ی حجه الاسلام عبدالحسین خسروپناه که یکی از منتقدین قانعی راد هم بود ؛ دکتر قانعی راد به علوم انسانی اسلامی باور نداشت ولی انتقاد او در عین صراحت ، به زیور علم و ادب آراسته بود و هیچ گاه از گفت و گو شانه خالی نمی کرد . قانعی راد ، در فرصت نادری که از سوی رسانه ی ملی پس از حوادث دی ماه 96 برایش فراهم کرده بود ، استفاده کرد و به آسیب شناسی و نقد برخوردهای صورت گرفته با معترضین پرداخت . در نقد های او اغراق و گزافه گویی نبود . او چنان با متانت و صبوری سخن می گفت که نقد مصلحانه را از نقد ویرانگرانه می توانستی تفکیک و تشخیص دهی .

جامعه شناسی آکادمیک ، جامعه شناسی انتقادی و جامعه شناسی حوزه ی عمومی به او بسیار وامدار است . او از فعالان انجمن مطالعات صلح نیز بود .از این رو از صلح هم گفت و نوشت و با صلح دم زد و آموزش صلح داد . آموزش صلح در خانه یا  مدرسه در دانشگاه یا متن جامعه ، او در همه جا حضور می یافت و زکات علم و جانش را به شایستگی تا آخرین روزهای حیات ادا کرد .

دکتر محمد امین قانعی راد از دوستداران صدیق و بی ادعای ایران بود . دغدغه ی توسعه ی ایران را داشت و دردمند دردهای مردم ایران بود . درد بیماری جانکاهش مجال رسیدنش به تابستان 97 را هم نداد . اگر می خواهیم روح آن عزیز در آرامش ابدی باشد و ادای دین به او داشته باشیم چونان او ایران را دوست بداریم و بکوشیم تا اندکی از دردهای ایران بکاهیم اگر چه به قدر یک تک درختی باشد ... تک درختی که در خاک ایران نفس می آفریند ، برگ و میوه می دهد ، سایه نشستگان و آشیانه پرندگان و چراگاه حشرات و هیزم در راه ماندگان و راهنمای راه گم کردگان و تکیه گاه مسافران و امید پژمردگان و در نهایت نشانه و شاهد حیات و زندگان است . پس بکوشیم به قدر تک درختی وطن را دوست بداریم .


ارسال مطلب برای صدای معلم

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

محمدامین قانعی راده جامعه شناس ایرانی

جمعه, 24 خرداد 1398 21:01 خوانده شده: 96 دفعه چاپ

نظر شما

صدای معلم، صدای شما

با ارائه نظرات، فرهنگ گفت‌وگو و تفکر نقادی را نهادینه کنیم.




نظرسنجی

نظر شما در مورد مدت زمان تعطیلات تابستانی مدارس در ایران چیست؟

دیدگــاه

تبلیغات در صدای معلم

درخواست همیاری صدای معلم

شبکه مطالعات سیاست گذاری عمومی

کالای ورزشی معلم

تلگرام صدای معلم

صدای معلم پایگاه خبری تحلیلی معلمان ایران

تلگرام صدای معلم

Sport

 سامانه فیش حقوقی معلمان

سامانه فیش حقوقی معلمان بازنشسته

سامانه مراکز رفاهی

تبلیغات در صدای معلم

تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به صدای معلم بوده و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلا مانع است.
طراحی و تولید: رامندسرور