صدای معلم

مرتضی نظری / کارشناس آموزش و پرورش و توسعه انسانی

هفت مانع نظام آموزشی ایران در مسیر توسعه

هفت مانع نظام آموزشی ایران در مسیر توسعه  در سومین بخش از مجموعه " درنگی بر موانع توسعه یافتگی ایران "، به هفت مانعی که نظام آموزش و پرورش کشور در مسیر توسعه یافتگی به جا می گذارد، اشاره می کنم:

 

مانع اول: معلمانِ خسته و فرسوده

هر شغلی یک شاکله شخصیتی دارد که معرف آن شغل است. مثلا شاکله صنعت را مهندسان، شاکله بهداشت و درمان را پزشکان و پرستاران و شاکله فرهنگ را هنرمندان و نویسندگان تشکیل می دهند. در آموزش و پرورش این نقش را نه دانش آموز، نه مدیران کل ستادی و نه وزیر آموزش و پرورش بلکه « معلمان » بر عهده دارند. تصور عمومی بر این است که تمام بار تعلیم و تربیت رسمی کشور بر دوش معلمان نهاده شده. همیشه انتظارات از معلمان فراتر از تقدیر و پاداش آنها بوده است. از یک طرف کار اصلی تربیت در نظام رسمی را به معلمان می سپاریم اما معاش آنها را به جمله معروف « معلمی شغل نیست، عشق است » حواله می کنیم.

بار اصلی تربیت روی دوش معلمان است اما کارانه و ماهانه و پاداش را کارکنان اداری آموزش و پرورش می گیرند. معلمان احترام عملی می خواهند.

وظیفه وزارت آموزش و پرورش اما باید فقط پشتیبانی حرفه ای و توان مند سازی معلمان باشد. سواد و سطح دانش و مهارت معلمان باید سالانه مورد ارزیابی قرار گیرد. شغل معلمی در گزارش های جدید یونسکو به عنوان یک تخصص معرفی شده. معلمانی که فاقد مطالعه و سوادهای چندگانه هستند یا باید تقویت شوند یا بدون تعارف با دنیای معلمی خداحافظی کنند.

اما در عوض باید برای معلمانِ توانمند؛ رفاه، مسکن، زندگی متوسط روبه بالا و نظام ویژه تأمین اجتماعی (بهداشت و سلامت) را فراهم آورد. با وجود معلم کم مطالعه، خسته، نا امید و بی حامی، از هیچ سندی نه تحولی بر می خیزد و نه امیدی به توسعه یافتگی می توان داشت.

 

مانع دوم: هویت ملیِ مخدوش دانش آموزان

دانش آموزی که عشق به کشور و میهنش را از مهد کودک حس کند و در مقاطع تحصیلی بالاتر این احساس تعلق را وجدان و درونی کند، در بزرگسالی نه به اختلاس گرایش پیدا می کند و نه از کارش می دزدد. ما عادت کردیم که برخورد با فساد و کژرفتاری سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را از قوای قهریه و اهرم های پلیسی طلب کنیم حال آنکه از ریشه های تربیتی این آسیب ها غافلیم. دانش آموزانی که ریشه قوی در فرهنگ خود داشته باشند، در آینده به شهروندانی تبدیل می شوند که باهم کار کردن و کار گروهی را با باندبازی و قانون شکنی اشتباه نمی گیرند.
به عنوان یک کارشناس می گویم؛ اگر هویت ملی فرزندان ایران را جدی نگیریم، در آینده ای نزدیک با آسیب های بسیار بزرگی مواجه خواهیم بود. نشانه های « بدهویتی » یا هویت مخدوش را در نسل جوان و نوجوان امروز به وضوح می توان دید.

تصور کنید!

نسلی بی ریشه و بی اطلاع از دیرینه خود که هیچ چیز برایش مهم نیست! نه ایران، نه مردم و نه ارزش های اخلاقی. چراکه امواج سهمگین و احاطه کننده فرهنگ جهانی نه دلش به حال ایرانیت بچه های ما می سوزد و نه تربیت دینی آنها. پس این مسولیت فرهنگی بر دوش مربیان رسمی و غیر رسمی است.

ما در تمام سال های پس از انقلاب هنوز نتوانسته ایم به یک تعریف و تصویر متعادل از هویت ایرانی و اسلامی برای دانش آموزان برسیم. امروز ما با نسلی مواجهیم که نه تصویر درست و واقع بینانه ای از فرهنگ و تمدن ایرانی خود دارد و نه شناخت درستی از فرهنگ دینی. به عنوان مثال فرزندان ایران در طول ۱۲ سال تحصیل فقط در حد سه سطر آن هم بسیار تعارف آمیز درباره کوروش کبیر می خوانند. از آن سو در حوزه معارف دینی نیز نتوانسته ایم به شناختی معقول، رحمانی و عقلانی در نسل جدید دست یابیم.

دانش آموزان را بیشتر به ظواهر دین متمایل کرده ایم. مراد من، سنگین تر شدن کفه ایرانیت یا اسلامیت نیست بلکه نشان دادن واقعیات شکوه تمدنی و فرهنگی ایرانی و اسلامی در ذهن دانش آموزان است.

توسعه بدون فرهنگ، توسعه نیست. نمی توان ریشه یک نهال را خشکاند و بعد انتظار قد کشیدن آن را داشت.آموزش و پرورش باید منصفانه و آگاهانه به بچه ها کمک کند تا بفهمند که نه عشق به ایران نافی مسلمانی بچه هاست و نه مسلمانی آنها مزاحم افتخار به هفت هزار سال فرهنگ و تمدن آنها.

 

مانع سوم: شخصیت ضعیف و سرکوب شده دانش آموزان

توسعه از جنس رسیدن است نه از جنس رساندن. در رساندن، اراده های غیر مداخله می کنند و در رسیدن (رسش)، اراده خود فرد. رسیدن از جنس تربیت است و تربیت اساساً در شرایطی خودانگیخته، اختیاری، بدون فشار و اضطراب و بدون ترس، با مشارکت و مداخله آزادانه و آگاهانه فرد فرد یادگیرندگان معنی پیدا می کند.
هم آموزش و هم پرورش، اگر بدون مشارکتِ از سر تمایل و اختیارِ یادگیرندگان باشد، آموزش و پرورش نیست، اردوگاه کار اجباری است.

نظام آموزشی ما عموما با الگوی اقتداری و عمودی اداره می شود. ادبیات و سبک ارتباطی این نهاد مهم توسعه باید به ادبیات افقی متمایل شود. هیچ لزومی ندارد چشم یک میلیون کنشگر و نیروی فرهنگی و آموزشی به یک ساختمان زمخت سیمانی در خیابان سپهبد قرنی تهران خیره بماند که قرار است چه خوابی برای ۱۳ میلیون معلم و شاگرد ببینند.
سال هاست رویکردهای مدیریتی دنیا به ویژه در حوزه مدیریت آموزش به سمت کاهش تمرکز، برون سپاری، کاهش تصدی گری و تفویض منطقی امور معطوف شده اما آموزش و پرورش ما هنوز ارباب - رعیتی و متحدالشکل اداره می شود.

در ساختار آموزش و پرورش اقتداری سه گوهر گرانبهای توسعه یافتگی از دست می رود:

اول استقلال شخصیتی معلم و شاگرد، دوم قدرت انتخابگری که عصاره توسعه انسانی است و سوم تفاوت های فردی.

توسعه درون زا چیزی نیست جز شکوفایی ظرفیت های درونی و نیروی مغزی دانش آموزان. اما سبک کلاس داری فعلی ما و با این اتمسفر حاکم بر بیش از ۱۰۰ هزار مدرسه در ایران، توان تخیل و آفرینندگی بچه های ایران را به خاموشی و ضعف می کشاند. بچه های مدرسه ناخواسته با فشاری مواجهند که باید بنشینند، گوش کنند، بنویسند، امتحان بدهند و خداحافظ. چه ایده ها که در کلاس دیده نمی شود و چه استعداد ها که می پژمرد.

دانش آموز باید به حدی از اعتماد به نفس و بزرگ منشی برسد که؛ پرسش کند، نفی کند، رد کند، دوباره ببیند، خودش تجربه کند، بیازماید، به نقد بکشد، حرف بزند و از همه مهمتر « انتخاب کند ».

رسیدن به این نقطه، مستلزم کاهش تراکم جمعیت کلاس، کاهش تمرکز ستاد مرکزی وزارت آموزش و پرورش و ادارات و باز گذاشتن دست مدیران مدارس و معلمان برای فراهم آوردن میدان وسیعی از پرواز احساسات و اندیشه های دانش آموزان است.

عصر ایران


آخرین اخبار و تحلیل ها در حوزه آموزش و پرورش ایران و جهان در سایت سخن معلم
با گروه سخن معلم باشید .

https://telegram.me/sokhanmoallem

پنج شنبه, 05 آذر 1394 20:39 خوانده شده: 5605 دفعه چاپ

نظرات بینندگان  

پاسخ + +5 -29 --
کارشناس 1394/09/05 - 23:44
دست آقای جدایی درد نکند که شما را از روابط عمومی انداخت بیرون !
مگر شما نبودی که برای فانی وکفاش قناری می خواندی ؟
شما یکی از همین افرادی هستی که تا الان رنگ کلاس ندیدی !
در دولت های مختلف در سایه محمدیان ارتزاق نمودی !
پاسخ + 0 0 --
سخن معلم 1394/09/06 - 12:49
سلام
دوست عزیز
ما باید یاد بگیریم که فاقد از گوینده و شخصیت آن به نقد محتوای مطلب بپردازیم .
متاسفانه در جامعه ما هنوز اصول نقد ناشناخته هستند .
باید یاد بگیریم که در کنار تفاوت ها به تقریب نگرش ها بیندیشیم .
پایدار باشید .
پاسخ + 0 0 --
صديقي - ايلام 1394/09/06 - 14:40
مدير محترم پايگاه سخن معلم خواهشمندم با توجه به دغدغه متعالي اين سايت و براي كمك به فرهنگ صحيح گفتگو نظر من را منتشر بفرماييد:
جناب كارشناس محترم آيا شما مطلب ايشان را مطالعه كردي؟
دوست گرامي ، اگر كسي نتوانست جناب آقاي جدايي را تحمل كند ديدگاه هاي آن فرد را نبايد خواند؟
آيا از نظر شما كه خودتان را كارشناس معرفي كرديد، معيار سنجش و ارزيابي ديدگاه افراد، دوري و نزديكي آنها به امثال جنابان جدايي و محمديان است؟
آيا همه كارشناسان وزارتخانه مثل شما به جاي پرداختن به "گفته" به "گوينده" مي پردازيد و مسير درست فكر كردن را منحرف مي فرماييد؟
از سعه صدر مدير ارجمند پايگاه سخن معلم و از مطالب صريح و ارزشمند نويسنده گرامي سپاسگذارم
پاسخ + 0 0 --
دليري 1394/09/06 - 14:47
عمو كارشناس !!! يه جوري ميگي جدايي جدايي جدايي كه انگار براي حرف زدنم بايد از جدايي اجازه گرفت.
جمع كن اين بساط ديكتاتورپروري و تزويرو
پاسخ + 0 0 --
کارشناس 1394/09/07 - 21:46
پور سلیمان
..... این خبر 200 بیننده ندارد !
چرا دروغ به این بزرگی می گویی.!
پاسخ + +3 -3 --
جواب حسن آقا 1394/09/06 - 06:10
عالی بود
پاسخ + +17 -2 --
مرتضی نظری 1394/09/06 - 11:45
کارشناس محترم سلام روز شما بخیر
حضرتعالی خودتان را معرفی نکردید اما من مرتضی نظری هستم. از باب احترام، ادب حکم می کند تشکر کنم از توجه شما به بازنشر یادداشت بنده در سایت وزین سخن معلم.
ضمن تشکر، چند نکته هم از باب آگاهی شما:
یکم، من هیچ وقت نیروی جناب آقای محمدیان نبودم . سوابق پرسنلی بنده گواه است. حتی یک روز.
دوم، فرمودید رنگ کلاس ندیدم. من از سال ۷۸ تا ۸۸ در مناطق ۱ و ۴ تهران در مقاطع راهنمایی و متوسطه ابلاغ موظف تدریس داشته و معلمی کردم.
سوم، درباره حمایت از فانی، بله من به عنوان یک معلم ساده ابتدا از جناب آقای دکتر نجفی و پس از اتفاقی که در مجلس برای ایشان افتاد از جناب دکتر فانی حمایت کردم. اما این حمایت در سال ۹۲ بوده و دلیلی ندارد ایشان را نقد نکنیم. نقد که دشمنی نیست. قطعا شما نیز با من هم عقیده اید که نقد باعث سامان یافتن امور می شود.
چهارم، بنده هیچگاه و هرگز از جناب آقای کفاش حمایت نکردم.
پنجم، اما در خصوص سرآغاز سخن شما، به نظر می رسد رفتن من از روابط عمومی مایه خوشحالی شما شده، خب خدا را شکر. خوشحالی شما که چیز بدی نیست.
ضمنا با تمام وجود برای پاسخ به هر نوع « دلواپسی » شماآمادگی کامل دارم.
اگر فرصت کردیدبه اصل موضوع یادداشت هم بپردازیم تا از نقد جنابعالی بیشتر بهره مند بشوم.
با احترام فراوان
پاسخ + 0 0 --
علی 1394/09/06 - 13:03
دوست عزیز جناب آقای نظری از شما بعید است به هر پیام بی صاحب و بی اصل و نسب واکنش نشان بدید.
کسانی که با دیدگاههای جنابعالی آشنایی دارند از این اباطیل هیچ تاثیری نمی پذیرند.
اینها دارند فرار به جلو می کنند که پرونده دوران شهرداری تهران و دهها مساله مالی شان باعث رسوایی بیشترشون نشه.
پاسخ + 0 0 --
دل ناگرون 1394/09/06 - 13:47
صفا کردم با این تیکه ای که انداختی مهندس:
"ضمنا با تمام وجود، برای پاسخ به هر نوع « دلواپسی » شماآمادگی کامل دارم."
پاسخ + 0 0 --
انجمن اسلامی مشهد 1394/09/06 - 19:24
نظری جان درود
در برابر یاوه گویان سکوت الزامیست ، جسارتا!
امروز همین یادداشت شما (قسمت سوم توسعه )در چندین گروه فرهنگیان مشهد دست به دست شد.
مثل همیشه عالی و نافذ تا مغز استخوان!!!
پاسخ + +16 -2 --
رضوانی 1394/09/06 - 13:13
مطلب بسیار خوبی بود
من اول توی عصر ایران خوندم
ممنون از سخن معلم
پاسخ + +14 -2 --
شهر تهران 1394/09/06 - 13:43
عالی بود و جواب آقای نظری به کارشناس عالی تر!!!
البته جواب دلواپسان فقط سکوته
یه عده فرصت طلب توی ستاد به بهانه های مختلف میخوان نیروهای خوش فکر وزارت فسیل آموزش و پرورش را از صحنه خارج کنند به یکی انگ مالی به یکی انگ همکاری با احمدی نژاد و ....
انشالله وزارتخانه از لوث این نون به نرخ روز خورها پاک میشه
پاسخ + +11 -2 --
كارشناس ابتدايي 1394/09/06 - 14:08
مطلبي فوق العاده بود و سنجيده.
ممنون
پاسخ + +8 -2 --
رامين 1394/09/06 - 14:26
هويت مخدوش + معلمان خسته + سركوب استعدادهاي بچه ها

درود بر سخن معلم و خسته نباشيد به جناب آقاي نظري
پاسخ + +9 -2 --
سعادت ثمر 1394/09/06 - 15:00
ممنون از نویسنده محترم.
البته به نظر من وزن عامل هویتی دانش آموزان در بین سه عامل برشمرده شده بیشتر از سایر عوامل است.
پاسخ + +8 -1 --
مینو 1394/09/06 - 15:09
باسلام. ضمن تشکر ، شاید بشه عصاره این یادداشت را در این جمله پایانی خلاصه کرد که:
«نظام آموزشی ما عموما با الگوی اقتداری و عمودی اداره می شود...
در ساختار آموزش و پرورش اقتداری سه گوهر گرانبهای توسعه یافتگی از دست می رود:
اول استقلال شخصیتی معلم و شاگرد، دوم قدرت انتخابگری که عصاره توسعه انسانی است و سوم تفاوت های فردی.»
پاسخ + +10 -1 --
نبوی 1394/09/06 - 15:20
..... هیچ لزومی ندارد چشم یک میلیون کنشگر و نیروی فرهنگی و آموزشی به یک ساختمان زمخت سیمانی در خیابان سپهبد قرنی تهران خیره بماند که قرار است چه خوابی برای ۱۳ میلیون معلم و شاگرد ببینند.

عبارت بالا
................ copy ..................... share

iهوارتا گروه تلگرام
پاسخ + +4 -2 --
ناشناس 1394/09/06 - 15:26
هوالحق
تنها راه توسعه یافتگی اصلاح نظام آموزشی و تنها راه اصلاح نظام آموزشی، نقد تمام قد تفکرات محافظه کارانه و برساخت های حاکم بر نظام برنامه ریزی آموزش و پرورش است.
پاسخ + +5 -6 --
ناشناس 1394/09/06 - 15:29
این مطلب یکطرفه به موانع آموزش و پرورش پرداخته و از ابعاد اجتماعی و نقش خانواده غافل شده
پاسخ + +3 0 --
حميد 1394/09/06 - 23:50
نسلي تربيت كرديم كه اسم خيلي از استانهاي كشور نميدونه خدا رحم كنه
پاسخ + 0 0 --
اسماعيلي 1394/09/07 - 00:06
منتظر بخشهاي بعدي هستيم
متشكرم
پاسخ + +1 0 --
خليلي 1394/09/07 - 00:10
درود بر نويسنده خوش تيپ:

"" دانش آموزی که عشق به کشور و میهنش را از مهد کودک حس کند و در مقاطع تحصیلی بالاتر این احساس تعلق را وجدان و درونی کند، در بزرگسالی نه به اختلاس گرایش پیدا می کند و نه از کارش می دزدد.""
پاسخ + +6 0 --
منطقه ٧ 1394/09/07 - 00:19
سخن معلم جان تشكر
لطفا از اين به بعد مطالب كساني كه توسط برخي اصلاح طلبان چيني و قلابي زخمي شدند را بيشتر منتشر كنيد
عالي بود
توصيه مي كنم لينك همين يادداشت را در عصر ايران هم بزاريد چون اونجاهم استقبال شده نظرات خوبي هم گذاشتن
ممنون

http://www.asriran.com/fa/news/433478/هفت-مانع-نظام-آموزشی-ایران-در-مسیر-توسعه
پاسخ + +2 0 --
مرادی 1394/09/07 - 00:50
مرادی هستم از اراک
اینجا هم این یادداشت خوب در گروه فرهنگیان اصلاح طلب و اعتدالگرا دست به دست میشه
ممنون از سخن معلم
پاسخ + 0 0 --
ناشناس 1394/09/07 - 00:57
ایضا هرمزگان

نظر شما

صدای معلم، صدای شما

با ارائه نظرات، فرهنگ گفت‌وگو و تفکر نقادی را نهادینه کنیم.




نظرسنجی

آیا با تصاحب صندوق ذخیره فرهنگیان توسط دولت ( هر دولتی ) موافق هستید ؟

دیدگــاه

تبلیغات در صدای معلم

درخواست همیاری صدای معلم

شبکه مطالعات سیاست گذاری عمومی

کالای ورزشی معلم

تلگرام صدای معلم

صدای معلم پایگاه خبری تحلیلی معلمان ایران

تلگرام صدای معلم

Sport

 سامانه فیش حقوقی معلمان

سامانه فیش حقوقی معلمان بازنشسته

سامانه مراکز رفاهی

تبلیغات در صدای معلم

تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به صدای معلم بوده و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلا مانع است.
طراحی و تولید: رامندسرور